Gündəlik iş rejimi və ya uzunmüddətli zehni fəaliyyət zamanı beyin enerjini qənaətlə istifadə etməyə çalışır, bu da bizdə mürgüləmə və ya “dumanlı beyin” hissi yaradır. Çox vaxt insanlar bu haldan çıxmaq üçün instinktiv olaraq başlarını silkələyirlər. patrul.az-ın apardığı araşdırmalar göstərir ki, bu sadə hərəkət əslində bədəndə bir neçə mühüm prosesi eyni anda tətikləyir.

1. Bioloji mexanizm: Adrenalin və qan dövranı

Başı silkələdiyimiz zaman boyun arteriyalarındakı qan axını sürətlənir. Bu, beyin hüceyrələrinə ani olaraq daha çox oksigen çatmasına səbəb olur.

Vestibulyar sistem: Qulağın daxilində yerləşən müvazinət mərkəzi (vestibulyar aparat) qəfil hərəkətlə stimullaşır. Bu stimullaşma beyinə “diqqətli ol, vəziyyət dəyişdi” siqnalı göndərir.

Oyanış reaksiyası: Qəfil hərəkət bədəndə az miqdarda adrenalin ifrazına səbəb ola bilər ki, bu da yorğunluq hissini müvəqqəti olaraq bloklayır.

2. Fokusun Yenilənməsi (Reset Effekt)

Uzun müddət eyni nöqtəyə (məsələn, monitora) baxmaq göz əzələlərini və sinir sistemini yorur.  Başı silkələmək görmə fokusunu dağıdır və yenidən cəmləməyə məcbur edir. Sinir sistemindəki monotonluq zəncirini qırır.

3. Diqqət edilməsi vacib məqamlar

Hər nə qədər bu hərəkət anlıq olaraq gümrahlıq versə də, bəzi riskləri unutmaq olmaz:

Boyun travmaları: Çox sərt və sürətli hərəkətlər boyun fəqərələrinə və əzələlərinə zərər verə bilər.

Baş gicəllənməsi: Təzyiqi aşağı olan şəxslərdə bu hərəkət qəfil huşitmə və ya ürəkbulanma yarada bilər.

Müvəqqəti xarakter: Bu metod yorğunluğun kökünü kəsmir, sadəcə 5-10 dəqiqəlik “saxta gümrahlıq” yaradır.

Yorğunluq hiss edəndə başı silkələmək beyini anlıq oyatmaq üçün işə yarasa da, daha sağlam alternativlər mövcuddur. Məsələn, 2 dəqiqəlik təmiz hava almaq və ya boyun əzələlərini yavaş-yavaş masaj etmək eyni effekti daha uzunmüddətli və təhlükəsiz şəkildə təmin edir.

Əgər xroniki yorğunluq hiss edirsinizsə, bu bədənin vitamin çatışmazlığı və ya yuxu rejimi ilə bağlı verdiyi daha ciddi bir xəbərdarlıq ola bilər.

Cəmilə Cəfərzadə, Patrul.az